Naar de inhoud

Pronatie en supinatie van de pols: ontdek de invloed op je sporttraining

Pronatie en supinatie van de pols zijn twee rotaties van de onderarm die de positie van de handpalm veranderen: naar beneden voor…

Athlète masculin effectuant un exercice de pronation du poignet avec un haltère léger en salle de sport
5 minuten

Pronatie en supinatie van de pols zijn twee rotaties van de onderarm die de stand van de handpalm veranderen: naar beneden bij pronatie en naar boven bij supinatie. Bij krachttraining beïnvloeden deze posities welke spieren bij elke herhaling worden aangesproken. De rotatieomvang verschilt per persoon en per uitgevoerde taak. Daarom is het idee van één greep die voor iedereen en voor alle oefeningen geschikt is, achterhaald.

Spieractivatie per greep: pronatie, supinatie en neutrale greep

De keuze tussen pronatie, supinatie en een neutrale greep is geen kwestie van esthetische voorkeur. Elke positie verdeelt de belasting over andere spiergroepen.

Greep Stand van de handpalm Belangrijkste aangesproken spieren Voorbeelden van oefeningen
Pronatie Naar de grond Brachialis, pronator teres, polsstrekkers Optrekken in pronatie, omgekeerde bicepscurl, barbell row
Supinatie Naar het plafond Biceps brachii (korte en lange kop), supinator Bicepscurl, optrekken in supinatie, upright row in supinatie
Neutraal (hamergreep) Duimen omhoog Brachioradialis, biceps brachii (lange kop), onderarmspieren Hamercurl, optrekken met neutrale greep, dumbbell row

Bij pronatie werkt de biceps brachii in een mechanisch ongunstige positie: het spaakbeen kruist de ellepijp, waardoor de hefboomarm van de biceps korter wordt. De brachialis en brachioradialis nemen dan de belangrijkste rol over bij het buigen van de elleboog.

Bij supinatie heeft de biceps weer een gunstige hefboomarm. Daarom blijft de bicepscurl in supinatie de referentieoefening om de biceps brachii te trainen.

De neutrale greep vormt een tussenpositie. De belasting wordt verdeeld over de brachioradialis en de biceps, terwijl de pols minder wordt belast. Om pronatie en supinatie van de pols te begrijpen, is het belangrijk te onthouden dat het verschil in spieractivatie voortkomt uit de onderlinge positie van het spaakbeen en de ellepijp, en niet alleen uit de stand van de handpalm.

Atlete in een sportrevalidatiekliniek die op een houten tafel de supinatie van beide onderarmen laat zien

Onderarmrotatie en belasting van de polsgewrichten

In artikelen over krachttraining worden pronatie en supinatie vaak voorgesteld als onderling verwisselbare greepvarianten. Er wordt zelden bij stilgestaan dat deze rotaties ook worden gebruikt om een pijnlijke pols te beoordelen.

In de klinische informatie over letsel aan het driehoekige fibrocartilagineuze complex (TFCC) staat dat pijnlijke of beperkte pronatie of supinatie, evenals pijn bij rotatie tegen weerstand, mogelijke tekenen van TFCC-letsel zijn. Dit complex stabiliseert het distale radio-ulnaire gewricht, dat de onderarmrotatie mogelijk maakt.

Met andere woorden: klachten die telkens optreden bij het draaien naar pronatie of supinatie tijdens een curl, row of optrekoefening zijn niet per se het gevolg van een gebrekkige warming-up. Stop met de oefening als de onderarmrotatie steeds opnieuw pijn veroorzaakt en laat je beoordelen door een zorgprofessional.

Signalen om tijdens de training op te letten

  • Pijn aan de ulnaire zijde (de kant van de pink) van de pols bij pronatie of supinatie onder belasting, vooral aan het einde van de bewegingsuitslag
  • Een klikgevoel of instabiliteit bij het draaien van de onderarm tijdens optrekoefeningen of bankdrukken met een pronatiegreep
  • Plotseling krachtverlies bij supinatie tijdens een beweging die je normaal goed beheerst, zonder dat de belasting is verhoogd
  • Lokale zwelling of aanhoudende ochtendstijfheid rond de pols na een training waarbij rotatiebewegingen zijn gemaakt

Geen van deze signalen is op zichzelf voldoende om een diagnose te stellen. Als ze herhaaldelijk optreden, is een klinisch onderzoek raadzaam voordat je oefeningen met pronatie en supinatie hervat.

Pas je greep aan je sportdoel en persoonlijke belastbaarheid aan

De rotatieomvang van de onderarm verschilt per taak en per persoon. In een onderzoek naar dagelijkse activiteiten werden aanzienlijke individuele verschillen gemeten in de gebruikte bewegingsuitslag voor pronatie en supinatie. Hoewel deze gegevens betrekking hebben op dagelijkse handelingen en niet op sportprestaties, laten ze zien dat één vaste stand niet voor iedereen geschikt is.

In de praktijk betekent dit dat het niet altijd zinvol is om onder belasting een volledige pronatie of supinatie af te dwingen. Sommige sporters hebben door stijfheid van het interossale membraan of een eerdere breuk een beperkte supinatie. Voor hen biedt de neutrale greep een functioneel compromis, zonder dat dit ten koste gaat van de trainingsintensiteit.

Terugkeer naar sport na polsletsel

Na een scaphoïdfractuur adviseert een revalidatiegids voor basketballers om de terugkeer naar sport te baseren op botgenezing, afwezigheid van pijn, kracht, belastbaarheid en het vermogen om sportspecifieke bewegingen uit te voeren. Een kracht- of bewegingsuitslag die dicht bij die van de andere zijde ligt, is een praktisch richtpunt, maar geen universele regel.

Het WISE-protocol, ontwikkeld voor revalidatie na een polsfractuur, biedt een neutrale positie als optie voor oefeningen die moeilijk uit te voeren zijn in pronatie of supinatie. Dit bevestigt dat de neutrale greep geen gemakkelijke uitweg is, maar een erkende klinische aanpassing.

Sportcoach begeleidt een atleet bij een oefening voor pronatie en supinatie van de pols in de buitenlucht

Geleidelijke belasting en pronatie-supinatie: wat revalidatie ons leert over training

Een klinisch kader adviseert om de belasting, het volume, de frequentie en het herstel geleidelijk aan te passen voordat de beoogde activiteit stapsgewijs opnieuw wordt geïntroduceerd. Volgens dezelfde bron is een algemene polsoefening geen vervanging voor een geleidelijke training van de specifieke activiteit.

Deze aanpak is rechtstreeks toepasbaar op krachttraining. De belasting bij pronatie verhogen zonder eerst de belastbaarheid van het gewricht te trainen, brengt de pols in gevaar. Een omgekeerde bicepscurl met een zware belasting plaatst de pols bijvoorbeeld onder spanning in maximale pronatie, waardoor het distale radio-ulnaire gewricht zwaar wordt belast.

Je kunt de belasting volgens een eenvoudig schema opbouwen: begin met een neutrale greep en een matige belasting, voeg gedeeltelijke pronatie- en supinatierotaties zonder gewicht toe en verhoog daarna geleidelijk de weerstand terwijl je de reactie van het gewricht in de gaten houdt. Zo verklein je het risico op overbelasting van een ligamentair complex dat nog niet op de belasting is voorbereid.

Het verschil tussen een greepkeuze en een gewrichtssignaal zit in de herhaalbaarheid. Kiezen voor een neutrale greep omdat die de brachioradialis beter traint, is een trainingskeuze. Pijn die bij elke rotatie onder belasting terugkomt, is een klinisch signaal en geen kwestie van techniek.

Pronatie en supinatie van de pols: ontdek de invloed op je sporttraining